Korzyści wynikające z ustawy

O nowej ustawie o zawodzie psychologa mówi się przede wszystkim w kontekście nowych obowiązków, formalności i zmian, które mogą budzić obawy wśród osób wykonujących ten zawód. Warto jednak spojrzeć na regulację również z drugiej strony. Ustawa wejdzie w życie 19 maja 2028 roku. Do tego czasu będą obowiązywać przepisy przejściowe, istotne między innymi dla osób, które rozpoczęły już kształcenie na kierunku psychologia. Warto więc przyjrzeć się nowym regulacjom odpowiednio wcześnie i sprawdzić, jakie zmiany przyniosą one psychologom oraz pacjentom.

Jedną z istotnych zmian jest przyznanie psychologowi, podczas udzielania świadczeń psychologicznych i w związku z ich udzielaniem, ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Ma to znaczenie szczególnie w sytuacjach, w których psycholog spotyka się z agresją, groźbami czy naruszeniem jego nietykalności.

Ustawa porządkuje również sam zawód i jasno określa, czym są świadczenia psychologiczne.

Większa ochrona prawna zawodu

Jedną z najważniejszych korzyści może być wzmocnienie ochrony prawnej psychologów. Do tej pory zawód ten był regulowany w sposób niewystarczający, a obowiązujące przepisy nie tworzyły skutecznego systemu kontroli i odpowiedzialności.

Nowa ustawa ma jasno określić, kto może wykonywać zawód psychologa i posługiwać się tym tytułem. Dzięki temu łatwiej będzie odróżnić psychologa od osoby, która oferuje usługi o podobnym charakterze, ale nie ma odpowiedniego wykształcenia ani uprawnień.

Można natomiast mówić o wzmocnieniu ochrony zawodu poprzez ochronę tytułu, określenie zasad wykonywania świadczeń, możliwość postępowania dyscyplinarnego oraz sankcje za naruszenie przepisów.

Psycholog otrzymuje również prawo do ochrony takie jak posiada funkcjonariusz publiczny?

Jeżeli ktoś naruszy nietykalność cielesną psychologa podczas wykonywania przez niego świadczeń psychologicznych albo w związku z ich wykonywaniem, psycholog korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariusza publicznego. Wynika to wprost z art. 13 ust. 7 nowej ustawy.

Przykładowo, Kodeks karny przewiduje za naruszenie nietykalności funkcjonariusza publicznego grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 3 lat (art. 222 § 1).

Dla porównania, przy „zwykłym” naruszeniu nietykalności innej osoby zastosowanie ma art. 217 Kodeksu karnego, który przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Kwalifikacja prawna może być dla sprawcy surowsza, jeżeli zaatakowaną osobą jest psycholog objęty tą ochroną. Jest jednak bardzo ważne zastrzeżenie! Nie wystarczy, że ktoś jest psychologiem. Ochrona działa w związku z wykonywaniem świadczeń psychologicznych. Nie oznacza więc, że psycholog ma „status funkcjonariusza” również w życiu prywatnym.

Psycholog nie staje się funkcjonariuszem publicznym, ale podczas wykonywania zawodu korzysta z ochrony karnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Zwiększenie jakości usług

Regulacja może przyczynić się do podniesienia jakości usług psychologicznych. Jeżeli ustawa określa wymagania dotyczące kwalifikacji, dokumentacji, tajemnicy zawodowej, zasad etycznych i odpowiedzialności, psychologowie otrzymują jasne ramy wykonywania zawodu.

Dla pacjenta oznacza to większą szansę na uzyskanie pomocy od osoby, której kwalifikacje można zweryfikować, a także możliwość dochodzenia swoich praw, jeśli świadczenie zostało wykonane nierzetelnie lub z naruszeniem obowiązujących zasad.

Większy prestiż zawodu

Ustawa może również zwiększyć prestiż zawodu psychologa. Jasne wymagania, rejestr zawodowy, samorząd, zasady etyczne i odpowiedzialność dyscyplinarna sprawiają, że zawód staje się bardziej rozpoznawalny i profesjonalny tak jak np. w przypadku lekarzy czy prawników.

Prestiż nie powinien jednak wynikać wyłącznie z formalnego statusu. Najważniejsze pozostają kompetencje, jakość pracy, relacja z pacjentem i odpowiedzialność za podejmowane działania. Regulacja może stworzyć warunki do budowania zaufania, ale sama nie zagwarantuje wysokiego poziomu każdej usługi.

Mniejsza konkurencja oparta wyłącznie na atrakcyjności oferty

Regulacja może ograniczyć konkurencję ze strony osób, które nie mają odpowiednich kwalifikacji, ale skutecznie przyciągają klientów dzięki marketingowi, charyzmie lub popularności w mediach społecznościowych.

W obecnych warunkach pacjent nie zawsze ma możliwość łatwej oceny, czy za atrakcyjną ofertą rzeczywiście stoją odpowiednie kompetencje i przygotowanie merytoryczne. W praktyce osoba mniej charyzmatyczna, ale posiadająca solidne kwalifikacje, może przegrać w przestrzeni publicznej z kimś, kto po prostu lepiej potrafi się promować.

Problem ten jest szczególnie widoczny w mediach społecznościowych, gdzie pojawia się wiele osób przedstawiających się jako psychologowie lub oferujących świadczenia wymagające odpowiedniego przygotowania zawodowego. Dobrym przykładem może być rosnąca popularność diagnozowania ADHD. Zdarza się, że pacjent trafia do specjalisty z silnym przekonaniem, że właśnie ta diagnoza wyjaśnia jego trudności, a następnie otrzymuje potwierdzenie tego przekonania. Czasem łatwiej jest bowiem usłyszeć odpowiedź, której się oczekuje, niż poddać się rzetelnej i pogłębionej diagnozie, która może prowadzić do zupełnie innych wniosków.

Właśnie dlatego tak ważne stają się jasne zasady dotyczące kwalifikacji, kompetencji i odpowiedzialności zawodowej. Pacjent powinien mieć możliwość sprawdzenia, komu powierza swoje zdrowie i z jakich kompetencji rzeczywiście może korzystać.

Ustawa może częściowo wyrównać te warunki, ponieważ podstawą wykonywania świadczeń mają być kwalifikacje i prawo wykonywania zawodu, a nie wyłącznie umiejętność pozyskiwania klientów.

Wokół nowej ustawy o zawodzie psychologa pojawia się wiele emocji. Dużo mówi się o nowych obowiązkach, formalnościach i ograniczeniach, a część środowiska reaguje na zmiany bardzo stanowczo. Warto jednak na chwilę odłożyć emocje i spojrzeć na ustawę z szerszej perspektywy. To nie jest wyłącznie zbiór nowych obowiązków. To również próba uporządkowania zawodu, wzmocnienia pozycji psychologów i przede wszystkim zwiększenia bezpieczeństwa pacjentów. Jasne zasady dotyczące kwalifikacji, odpowiedzialności zawodowej, ochrony tytułu czy wykonywania świadczeń mogą w dłuższej perspektywie przynieść korzyści całemu środowisku. Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na tym, co ustawa zabiera lub czego wymaga, warto również zobaczyć, co może dzięki niej zyskać zawód psychologa i osoby korzystające z jego pomocy.

Źródła:
https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/187

© 2026 Karolina Szerner. Wszelkie prawa zastrzeżone.